คืนที่เมืองยังสว่าง แต่ท้ายรถเงียบลงหนึ่งตำแหน่ง

เมื่อคืนนี้ เมืองยังสว่างเหมืคืนที่เมืองยังสว่าง แต่ท้ายรถเงียบลงหนึ่งตำแหน่งอนเดิมไฟถนนยังเปิด รถยังวิ่ง คนยังกลับบ้านแต่สำหรับพวกเรา…มีบางอย่าง “ดับลง” แบบที่ไม่มีใครอยากให้เกิด

เด็กท้ายรถเก็บขยะของบริษัท คลีนมหานคร จากไปจากอุบัติเหตุขณะปฏิบัติหน้าที่คำว่า “อุบัติเหตุ” มันสั้นเกินไปสำหรับความหมายจริง ๆ ของมันเพราะสิ่งที่เกิดขึ้นไม่ได้พาไปแค่คนหนึ่งคนมันพาเอารอยยิ้มของทีมงาน ความฝันของครอบครัว และความมั่นใจของเพื่อนร่วมงานบางคนไปด้วย

วันที่เขาไม่กลับมา

เช้าวันถัดมา เมืองยังตื่นตามปกติถังขยะหน้าบ้านยังถูกเก็บไปคนยังใช้ชีวิตต่อเหมือนทุกวันและนี่แหละ…คือความจริงที่เจ็บที่สุด

เพราะความ “ปกติ” ของคนทั้งเมืองเกิดจากคนบางกลุ่มที่ต้องออกไปทำงานในความเสี่ยงแทนเราโดยที่แทบไม่มีใครพูดถึงเขาเลย จนกระทั่งวันที่เขาไม่กลับมา

เด็กท้าย…ตำแหน่งที่อยู่ท้ายรถ แต่แบกเมืองไว้ทั้งเมือง

หลายคนเรียก “เด็กท้าย” เหมือนเป็นคำติดปากเหมือนเป็นคนช่วยยกถุง แล้วเรื่องก็จบแต่คนที่เคยอยู่หน้างานจะรู้ว่า เด็กท้ายคือ “หัวใจของรอบเก็บ” และเป็น “ด่านหน้า” ของระบบจัดการขยะทั้งหมด

เด็กท้ายคือคนที่ยก เก็บ คัดแยกเบื้องต้น จัดระเบียบ และส่งขยะเข้าสู่กระบวนการบีบอัดของรถอย่างปลอดภัยเขาทำงานกับถนนจริง ๆ กับความมืดจริง ๆ กับฝนจริง ๆกับถุงขยะที่ไม่มีใครรู้ว่าข้างในมีอะไรของมีคม ขยะอันตราย เศษแก้ว สิ่งปนเปื้อนสิ่งเหล่านี้ไม่เคยขึ้นป้ายเตือนแต่มันอยู่ในมือของเด็กท้ายตลอดเวลา

และแม้งานจะหนักแค่ไหนเขายังต้องเร็ว ต้องระวัง ต้องประสานกับคนขับต้องทำให้ “เมืองไม่ค้าง”เพราะถ้ารถเก็บขยะช้า เมืองจะเริ่มเน่าใน

เวลาไม่กี่วัน

วันที่เขาไม่กลับมา

ตอนที่คำว่า “ขอบคุณ” มาช้าเกินไป

ภาพงานไว้อาลัยในวันนี้ทำให้หลายคนหยุดมองนานกว่าปกติดอกไม้ พวงหรีด ความเงียบ และการคุกเข่าไหว้หน้าหีบมันไม่ได้ทำให้เราเศร้าเพราะสถานที่แต่มันทำให้เราเศร้าเพราะ “เราเพิ่งเห็นเขาชัด” ในวันที่สายไปแล้ว

คนทำงานเก็บขยะส่วนใหญ่ไม่ได้ต้องการคำยกย่องหรู ๆเขาต้องการความปลอดภัย ต้องการให้ครอบครัวอยู่ได้และต้องการให้สังคมเลิกมองเขาเป็นแค่ “คนที่สกปรก” ทั้งที่งานของเขาคือสิ่งที่ทำให้เมืองสะอาด

มันเป็นความย้อนแย้งที่โหดมากเราต้องสูญเสียก่อนถึงจะหันมาถามว่า “เขาสำคัญแค่ไหน”

ความโกรธที่ไม่ต้องหาคนผิด แต่ต้องหาทางให้มันไม่เกิดซ้ำ

ความเสียใจทำให้เราเงียบแต่ความรักต่อคนทำงาน ทำให้เรา “ยอมเงียบไปเรื่อย ๆ ไม่ได้”

เราไม่จำเป็นต้องรีบสรุปสาเหตุไม่จำเป็นต้องกล่าวโทษใครล่วงหน้าเพราะความจริงควรเป็นหน้าที่ของการตรวจสอบที่เป็นธรรม

แต่ในขณะเดียวกัน เราก็ไม่ควรปล่อยให้เรื่องนี้จบแค่ “ไว้อาลัยแล้วผ่านไป”เพราะถ้าระบบยังเหมือนเดิมความเสี่ยงยังตกอยู่ที่เด็กท้ายเหมือนเดิมวันหนึ่ง “คำเสียใจ” ก็จะกลายเป็นประโยคที่ต้องใช้ซ้ำอีก

สิ่งเล็ก ๆ ที่คนทั้งเมืองช่วยได้ และมันหมายถึง “ชีวิต” ของคนหน้างาน

ถ้าคุณอยากช่วยเด็กท้าย ไม่ต้องเริ่มจากเรื่องใหญ่เริ่มจากสิ่งที่เราทำได้จริงในบ้านของเราเอง

• แยกขยะให้ถูก ลดของมีคมปะปน

• ถ้ามีของมีคม ให้ห่อให้มิด หรือทำเครื่องหมายเตือน

• ผูกปากถุงให้แน่น ลดการหกเลอะที่ทำให้หน้างานเสี่ยงขึ้น

• เวลาเห็นรถเก็บขยะทำงาน ชะลอรถ ให้พื้นที่ และอดใจรออีกนิด

• เลิกใช้คำดูถูก เลิกพูดว่า “แค่คนเก็บขยะ”เพราะคำว่า “แค่” นี่แหละ ที่ทำให้อาชีพจำเป็นที่สุด กลายเป็นอาชีพที่ไม่มีใครอยากทำ

และสำหรับองค์กรหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้องการสนับสนุนที่เป็นรูปธรรมคืออุปกรณ์ความปลอดภัยที่ได้มาตรฐาน สวัสดิการที่สมกับความเสี่ยง ระบบฝึกอบรม และวัฒนธรรมการทำงานที่ให้เกียรติคนหน้างานจริง ๆ

เมืองสะอาด ไม่ได้เกิดจากโชค แต่มาจากคน

เราอยากให้สังคมจำไว้ว่าความสะอาดของเมืองไม่ใช่เรื่องบังเอิญมันถูกสร้างทุกวัน โดยคนที่ยืนอยู่ท้ายรถคนที่เลือกทำงานที่ไม่มีใครอยากทำเพื่อให้ทุกคนใช้ชีวิตได้โดยไม่ต้องคิดถึงสิ่งที่ตัวเองทิ้ง

การจากไปครั้งนี้เจ็บปวดแต่ถ้ามันจะมีความหมายที่สุดมันควรพาเราไปสู่เมืองที่ “เคารพคนทำงาน” มากขึ้นปลอดภัยขึ้นและไม่ปล่อยให้เด็กท้ายต้องแบกความเสี่ยงแทนทั้งเมืองอย่างเดียวดาย

ขอให้การสูญเสียครั้งนี้ ไม่ใช่แค่เรื่องที่คนอ่านแล้วน้ำตาคลอแต่เป็นเรื่องที่ทำให้เรา “เปลี่ยนวิธีมอง” และ “เปลี่ยนวิธีทำ” ตั้งแต่วันนี้

เพราะท้ายที่สุดแล้วเด็กท้ายไม่ใช่คนท้ายระบบเขาคือคนที่ทำให้เมืองทั้งเมืองยังไปต่อได้

และเขาสมควรถูกมองเห็น…ก่อนจะสายเกินไปอีกครั้ง